M. Es'ad Coşan Araştırma ve Eğitim Merkezi

Râmûz, 491 (2).

Videoyu istediğiniz yerden başlatmak için metin üzerine tıklayınız.

Eûzübillâhimineşşeytânirracîm. Bismillâhirrahmânirrahîm.

el-Hamdü lillâhi Rabbi'l-âlemîn alâ külli hâlin ve fî külli hîn. Ve's-salâtu ve's-selâmu alâ seyyidi'l-evvelîne ve'l-âhirîn şefîi'l-müznibîn Muhammedini'l-Mustafâ ve âlihî ve sahbihî ve men tebiahû bi-ihsânin ilâ yevmi'l-cezâ.

Emmâ ba'd:

Fa'lemû eyyühe'l-ihvân fe-inne efdale'l-hadîsi kitâbullah ve efdale'l-hedyi hedyü seyyidinâ Muhammedin sallallahu aleyhi ve sellem. Ve şerre'l-umûri muhdesâtühâ ve külle muhdesetin bid'atün ve külle bid'atin dalâletün ve külle dalâletin ve sâhibehâ fi'n-nâr. Ve bi's-senedi'l-muttasılı ile'n-nebiyyi sallallahu aleyhi ve selleme ennehû kâl:

Lâ yenbeğî li'l-âlimi en yesküte alâ ilmihî ve lâ yenbeğî li'l-câhili en yesküte alâ cehlihî. Kâle'llâhu teâlâ: fes'elû ehle'z-zikri in küntüm lâ ta'lemûn.

Sadaka'llâhü'l-azîm. Ve sadaka Resûlühü'l-kerîm.

Aziz ve muhterem kardeşlerim!

Allah'ın selâmı, rahmeti, bereketi, ikramı, ihsanı dünya ve âhirette üzerinize olsun. Allahu Teâlâ hazretleri sizleri ve bizleri sevdiği kullarından eylesin. Sevdiğimiz neticelere vâsıl eylesin.

Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem Efendimiz'in hadîs-i şerîfleri, sünnet-i seniyyesi dinimizin direği, can damarımızdır. O bakımdan yaz kış fırsat buldukça, Allah imkân verdiği kadar bu hadîs-i şerîfleri okumak, dinlemek üzere burada toplanıyoruz.

Allah cümlemizden razı olsun.

Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem Efendimiz'in hadîs-i şerîflerinden bir demet okuyup feyizyâb olmaya gayret ediyoruz. Hiç şüphe yok ki bu çalışma, bu tercih insanın pazar günü piknik yerlerine gitmesinden, gezmesinden, eğlenmesinden çok daha âhiret hayrı bakımından önde gelen kıymetli bir çalışma.

Allah ecrinizi bol bol ihsan eylesin.

Bu hadîs-i şerîflerin okunmasına ve izahına başlamadan önce, evvelen ve hâsseten Peygamber Efendimiz'e sevgimizin, saygımızın ve bağlılığımızın bir nişânesi tezâhürü olmak üzere onun ruhuna hediye etmek için, sonra onun cümle âl'inin ve pak ashâbının, etbâının, ahbabının ruhlarına hediye edelim diye; sâir enbiyâ ve mürselîn ve cümle evliyâullah ve mukarrabînin ruhlarına ve bilhassa Ümmet-i Muhammed'in irşadıyla vazifeli olarak çalışmış olan sâdât ve meşâyih-i turuk-u aliyyemizin ve halifelerinin ruhlarına hediye olsun diye; uzaktan ve yakından bu hadîs-i şerîfleri dinlemek üzere şuraya cem' olmuş olan siz kardeşlerimizin âhirete göçmüş olan bütün yakınlarının ve sevdiklerinin ruhlarına hediye olsun diye; ve bu beldeleri Allah Allah diye çarpışarak canlarını, mallarını ve bütün gayretlerini ortaya koyarak fethetmiş olan Fatih Sultan Mehmed Han ve askerlerinin ve ecdâdımızın ve sâir mücahitlerin, gâzilerin, şehitlerin ruhlarına hediye olması için; camimizin bânisi İskender Paşa merhumun ruhuna hediye olsun diye ve bu camiyi ayakta tutan, tekrar tekrar tamir ve tecdit eyleyenlerin ruhlarına hediye olsun diye; biz yaşayan müslümanların da dünya ve âhiret saadetine ermemize vesile olsun diye bir Fâtiha, üç İhlâs-ı Şerîf okuyalım, ruhlarına hediye edelim, ondan sonra başlayalım. Buyurun.

Okuduğumuz hadîs-i şerifler metin olarak Râmuzü'l-ehâdîs isimli hadis kitabından alınıyor. Demin metnini okuduğum hadîs-i şerîf 491. sayfasının altıncı hadîs-i şerîfidir. Şimdi izaha başlayalım.

Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem hazretleri Tayâlisî'nin Câbir radıyallahu anh'ten rivayet eylediğine göre şöyle buyurmuş:

Lâ yenbeğî li'l-âlimi en yesküte alâ ilmihî. "Alime ilmi ile susmak gerekmez, yakışık almaz."

Alim, madem ki ilmi vardır, susmamalı; hakkı, hakikati, gerçeği, doğruyu söylemeli, bilmeyenlere öğretmeli, çalışmalı, çabalamalı.

Ve lâ yenbeğî li'l-câhili en yesküte alâ cehlihî. "Cahile de cahilliği ortada durup dururken susmak yakışmaz."

O da çalışmalı, çabalamalı, sormalı, araştırmalı, öğrenmeli, cehaletten kurtulmaya çalışmalı.

Ne alime susmak yakışır, ne cahile susmak yakışır. Alime susmak yakışmaz, ilmini söyleyecek; cahile susmak yakışmaz, soracak, cahilliğini giderecek, bilgili olacak.

Peygamber Efendimiz bunun arkasından âyet-i kerîmeden delil getiriyor, diyor ki;

Kâle'llâhu teâlâ. "Kur'ân-ı Kerîm'de Allahu Teâlâ hazretleri şöyle buyurmuştur:"

Fes'elû ehle'z-zikri in küntüm lâ ta'lemûn. "Eğer bilmiyorsanız zikir ehline sorun, öğrenin."

"'Alimlere, kendilerine bilgi ilim verilmiş, Allah'ın kitabı, dini hakkında mâlumat sahibi kılınmış olan kimselere sorun da gerçeği öğrenin, anlayın.' diye Kur'ân-ı Kerîm'de madem böyle emir var, o halde alim de susmasın, cahil de susmasın." diyor.

Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem Efendimiz ilim öğrenmekle ilgili o kadar çok hadîs-i şerîfler buyurmuştur ki -onları tutmak durumundaysak-hiç tereddüde mahal kalmadan hepimizin sabah akşam bir şeyler okuyup öğrenmeye çalışmamız gerekir.

Fakat ben bu işi anlayamıyorum, içinizden anlayan birisi varsa vaazdan sonra gelsin, bana izah ediversin: Dinimiz ilme ve alime ve öğrenmeye ve öğrenciye çok büyük mükâfatlar verdiği halde biz niye cahil kalıyoruz, ben anlayamıyorum! Teşvik bu kadar fazla, sevap bu kadar çok, Allah'ın emri bu kadar kesin, Peygamber Efendimiz'in teşvik ve tavsiyesi bu kadar ortada; yine de biz cahil, yine de biz geri!

Ne bakımdan geri?

Dinî bakımdan da geri, dünyevî bakımdan da geri.

Neden?

Çünkü dinî bakımdan ileri olmadan dünyevî bakımdan ileri olunmuyor. Dinî bakımdan insan ileri oldu mu prensip sahibi oluyor, mesuliyet duygusu taşıyor, çevresine bakıyor, şartları kolluyor, düşmanı anlıyor, kendi hâlini görüyor, çalışıyor. Mesuliyet duygusu olmadı mı; "Pazar günü hangi plaja gideyim? Hangi piknik yerinde vakit geçireyim? Kazancımı daha çok arttırmak için ne yapabilirim? Acaba bankaya mı koysam, hangisi daha çok faiz veriyor? Yoksa bir kaptı kaçtı daha kestirme bir usul var mı? Şu kadar insanı dolandırsam, şu kadar para sahibi olsam, ondan sonra şöyle olur böyle olur... Mercedeslerde kurulurum, rahat ederim, gezerim..." Milletin [aklı] bu taraflarda.

Allahu Teâlâ hazretleri bizim kulluğumuza, bizim çalışmamıza, bizim gayretimize muhtaç değil kardeşlerim! Bunu açıkça siz de biliyorsunuz, ben de bir kere daha ifade edeyim; boşuna naz yapmayalım. Allahu Teâlâ hazretleri bize muhtaç değil. Allahu Teâlâ hazretlerine biz muhtacız!

Vallâhu'l-ğaniyyu ve entümü'l-fukara'. "Allah ganîdir, âlemlerden müstağnîdir, hiçbir şeye, hiçbir kimseye ihtiyacı yoktur."

Fakir, muhtaç, mecbur olan biziz.

Bu çalışmalar bizim için. Allahu Teâlâ hazretleri buyuruyor ki;

"Din uğrunda çalışın, çabalayın, gayret sarf edin, uğraşın, didinin."

Neden?

Aslında faydası bizim için.

Öğrenci çalışırsa, öğretmen onu tazyik ederse, ille çalıştırmak isterse, babası kaşlarını çatarsa, büyükleri zorlarsa;

"Çalış çabala, aman oku, adam ol."

Ne olacak? Kime fayda?

Okuyan kimseye faydası var.

Dinî bilgiler ve dinî ameller de böyle; bunları kim öğrenirse, kim yaparsa dünya ve âhiretin saadetine kendisi erecek. Allah onun için emrediyor.

Allahu Teâlâ hazretlerinin emirleri, yani dinimizde bize Kur'ân-ı Kerîm'de, hadîs-i şerîflerle, fıkh-i İslâmî ile öğretilen bilgilerin hepsi insanoğlunun ruhunu korumak için, vücudunu korumak için, cemiyetini korumak için, malını korumak için, ahlâkını korumak için, soyunu sopunu, sülâlesini, neslini korumak içindir, kesilmesin diyedir. Hepsi dönüp dolaşır, insanoğlunun faydasına yönelik olduğu anlaşılır.

"Hocam, 'faydasına' diyorsun ama Allah bir de emrediyor ki; 'Allah yolunda çarpışın, şehit olun.'"

O şehit olmak bile yine insanlığın faydasınadır. Çünkü çarpışırsın, sen ölürsün; ama arkandakiler rahat eder. İstiklal harbinde, Çanakkale harbinde bizim dedelerimiz şehit oldular, biz şimdi şu memlekette oturuyoruz kalkıyoruz, yiyoruz içiyoruz. Belki onlara teşekkür etmek bile aklımızdan geçmiyor. Ama onlar zaten bizim teşekkürümüze muhtaç değil, biz onların şefaatine muhtacız. Onlar Allah yolunda çarpıştılar, şehit oldular, vazifelerini yaptılar, imtihanı başardılar, cennet nimetleriyle nimetleniyorlar. Gökyüzünden sesleniyorlar ki;

"Korkmayın, siz de çarpışın, siz de çalışın, siz de sevap kazanın, siz de cennete gelin!"

Kulakları duyan duyuyor, duymayan duymuyor. Allahu Teâlâ hazretleri Kur'ân-ı Kerîm'inde bildirmiş. Asıl bizim oturup ağlamamız lazım. Onlar vazifelerini yaptılar, sevapları kazandılar.

Muhterem kardeşlerim!

Bir kitapta okumuştum:

Güney Amerika'da bir çeşit karıncalar varmış. Kitapta ilmî adını yazıyor. Bu karıncalar büyük akarsuları bile geçerlermiş. Şarıl şarıl akan dereleri, ırmakları bir taraftan öbür tarafa geçerlermiş. Ve çok tahripkârlarmış, önüne gelen canlıları yerlermiş, ısırırlarmış. İri karıncalar... Bunlardan kurtulmak çok zor olurmuş. Dereleri ırmakları geçerlermiş.

Nasıl geçermiş?

Bir tanesi derenin kenarına gelirmiş, derenin kenarındaki sağlam bir otu ısırırmış, arkasındaki onun üstünden yürürmüş, onun beline sarılırmış, onun arkasındaki onun üstünden yürürmüş, sımsıkı onun beline sarılırmış... Ölürlermiş; ama karşı tarafa köprü yaparlarmış, onların üstünden öteki hemcinsleri geçer, yiyeceklerini yerlermiş. Yani kollektif, içtimâî şuura bakın ki topluluk için kendisini feda ediyor; ama arkadaki nesli yiyecek içecek buluyor...

Bizim dedelerimiz bizim için çarpıştılar, eceli gelen öldü, şehit oldu; öbür tarafta eceli gelen ötekisi de yine öldü, cepheye gitmeyen de öldü. Cepheden kaçan kaldı mı?

O da öldü.

Acaba harbe gidenler vaktinden önce mi öldü?

Vallâhi de billâhi de vaktinde öldü. Vaktinden evvel ölmedi, vaktinden sonra da ölmedi. Çünkü Allah kime ne kadar ömür vermişse Allah öldürmeyince insan ölmez.

Bizim İstiklal harbi madalyası kazanmış bir tanıdığımız vardı, diyor ki;

"Çocuklar, Allah insanı öldürmeyince insan ölmüyor. Ben Sina cephesinde, Filistin cephesinde çarpışırken ordular arasında muhabere subayıydım. Bir taraftan bir tarafa giderken kurşunlar 'cıv cıv' vızır vızır etrafımdan geçerdi. Bak işte hâlâ karşınızdayım..." diye kendisi söylüyordu.

İstiklal madalyası almış, yani yüksek rütbelere çıkmış bir kimseydi. Allah rahmet eylesin.

Geçen gün baktım, bir kaza olmuş, İranlılar'dan bilmem kaç tanesi bizim memlekette -bir trafik kazasında galiba- ölmüşler. O İran'da da olsa ölecek, İran'dan kaçsa da ölecek, cepheye gitse de ölecek, Türkiye'ye girse de ölecek, otobüse binse de ölecek, evinde dursa da ölecek. Ölecek, o yazılmış. Azrail onun ismini listesine almış, vakti gelince o ölecek, nereye kaçarsa kaçsın... Bir başka İranlı burada Antalya'da mı, bizim denizlerden birinde boğuldu. Yani rahat etmek için [ülkesinden] kaçtı...

Neden İran'ı misal veriyorum?

İran savaş yapıyor diye, İran'dan bazıları kaçıyor diye söylüyorum. Irak da öyle, başka yer de öyle...

Ölümden kaçılmaz.

Kâfirler, müşrikler mü'minlere demişler ki;

"Eğer bizim sözümüzü dinleselerdi, Peygamber Efendimiz'in peşinden gitmeselerdi, savaşa katılmasalardı işte böyle ölmezlerdi."

Allahu Teâlâ hazretleri Kur'ân-ı Kerîm'de buyuruyor ki;

"Hadi öyleyse siz kendi üzerinizden ölümü kaldırın bakalım! Madem o kadar açıkgözsünüz, o kadar beceriklisiniz, hadi bakalım kendiniz ölümden kurtulun!"

Nereye kaçacak?

Kırk tane kapının arkasına saklansa, kale içine kale yapsa ecel geldi mi gider.

Onun için, onlar vazifelerini yaptılar, çalıştılar, kazandılar, ecirleri aldılar. Sıra bize geldi. Eğer biz Allah yolunda yürürsek, Allah'ın dinine hizmet edersek Allahu Teâlâ hazretlerinin hazinesine bir şey ilave olmaz, kazanan biz oluruz. Eğer biz Allah'a âsi olursak, Allah'ın emrini tutmazsak, kötü kul olursak, günah işlersek Allah'ın hazinesinden bir şey eksilmez, cezayı biz çekeriz.

Hz. Ali yemin etmiş, demiş ki;

"Vallâhi ben kimseye iyilik etmedim, kötülük etmedim!"

Hz. Ali Efendimiz şakacı, nüktedan bir insan olarak latife etmiş, demiş ki;

"Ömrümde hiç kimseye iyilik etmedim, kötülük etmedim!"

Bilmece gibi bir söz, ne demek?

Yani, "Yaptığım iyiliğin sevabı, faydası bana."

Biliyoruz ki iyilik ettiği Kur'ân-ı Kerîm'de sabit. Aç oldukları zaman kapılarına gelen dilenciye, miskine, fakire yiyeceklerini verdiler; Kur'ân-ı Kerîm kendilerini methetti. Ama o diyor ki;

"Yaptığım iyilik bana, başkasına iyilik yapmış değilim, kendime iyilik yaptım. Eğer kötülük yaparsam o da bana, başkasına kötülük yapmış sayılmam, asıl kendime kötülük yapmış sayılırım."

Dikkatinizi çekeyim, hatırlatayım ki; dinimizde günah işleyen kimseye ne derler?

"Nefsine zulmetti." derler. Günahkâr insan "kendi kendisine zulmetmiş" tâbiriyle anılır.

"Ey nefislerine zulmeden kullar!" Ne demek?

"Ey günah işleyen kullar!"

Allahu Teâlâ hazretleri niye "nefislerine zulmetmiş" diyor?

Günah işleyince cezayı hak ediyor, cehennemde yanacak, bu sefer kendi kendisine zulmetmiş oluyor. Kendisine etmiş oluyor, başkasına değil...

Muhterem kardeşlerim!

O bakımdan, bilelim ki Allah'ın bize ihtiyacı yok. Bizim üzerimizde ne varsa hepsi Allah'ın, hepsini Allah veriyor.

Hayatı Allah mı veriyor?

Allah veriyor.

Vücudu Allah mı veriyor?

Allah veriyor.

Sıhhati Allah mı veriyor?

Allah veriyor.

Aklı Allah mı veriyor?

Allah veriyor.

Rızkı Allah mı veriyor?

Allah [veriyor.]

Bize her şeyi Allah veriyor.

Küçücüktük, hiçbir şeydik, yoktuk, var eyledi. Büyüttü, koca adam olduk, aklı başında insanlar olduk. Her şeyimiz O'ndan. Kimin malını kime satıyoruz?

Böbürlenmeye bir hakkımız yok. Övünmeye hakkımız yok. Sakınmaya da hakkımız yok. Malın sahibi geldi mi malını ister. "Ver bakalım emaneti, ben sana bunu sana vermiştim, ver geriye!" derse emanetçi onu vermemezlik edemez ki.

Aklımız varsa Allahu Teâlâ hazretlerine iyi kulluk ederiz; aklımız yoksa kötü yollarda vakit geçiririz, kendimize zulmetmiş oluruz, mahvoluruz.

Onun için, dini öğrenelim. Çalışalım, fedakârlık yapalım. Bilenlerimiz bildiğini başkalarına anlatsın. Memlekette çok yaygın -sârî bir hastalık gibi- bir cahillik var; kimsenin bir şeyden haberi yok. Dünya ilimlerini bilseler, âhiret ilimlerini bilmiyorlar. Şeytan gibi, şeytana çarığı ters giydirirler. Şimdi çarık da yok, pabuç da yok; şeytana kundurayı ters giydirirler. Fakat âhiretten şu kadarcık bilgileri yok. "Şunu yaparsam Allah sever mi, kızar mı? Rızasına mı ererim, yoksa gazabına mı uğrarım?" Düşünmüyor, aklına gelmiyor veya bilmiyor. Onun için, bu sırada bize susmak yakışmaz.

"Hocam ben alim değilim. Hadi sen konuş ama ben alim değilim."

Sen de alimsin, ben de alimim. Çünkü imanlıyız, Allah'ın varlığını birliğini biliyoruz. Diploma alma şartı yok. Hepimizin Allah'ın dinini etrafa yaymak için çalışmamız, konuşmamız, öğretmemiz gerekir.

Küçük çocuğumuza da mı birkaç söz söyleyemeyiz?

Bizim mahallede dün bir sünnet düğünü vardı, yani İstanbul dışında bir başka kasabada. Orada sünnet çocuğu şıkır şıkır ortada oynuyordu, göbek atıyordu. Etrafında kızlar erkekler el tutmuştu, göğüslerini hoplata hoplata oynuyorlardı. Halay çekiyorlardı, halka döndürüyorlardı... O bir sünnet düğünü... Bir başka sünnet düğününe geldik; sünnetlik çocuklar sarık sarmışlar, şu benim cübbem gibi cübbe giymişler, bol pantolon giymişler, pırıl pırıl, ipek gibi, kelebek gibi, nur gibi tepeden tırnağa bembeyaz, kaymak gibi, süt gibi... Onlar da sünnetlik, onların da işte yaptıkları şey sünnet. Güya ötekisi de sünnet yapıyor. Birisi yanlış yolda...

Allahu Teâlâ hazretleri bizi yolunda dâim eylesin. Hakkı, gerçeği hak ve gerçek olarak görüp tespit edip ona uymayı nasip eylesin. Bâtılın bâtıl olduğunu görüp ondan uzak durmayı nasip eylesin.

Çocuğumuza öğretebiliriz. O çocuğunu o baba, maşaallah, başına takkesi yerine veyahut şu asker şapkası gibi siperlikli şapka yerine sarık sarmış. Ben de ilk defa gördüm. O kadar sünnet düğününe giderim, hiç görmemiştim. Arkaya doğru da sarkıtmış, çocuğun yüzüne bir başka nur gelmiş, güzel olmuş. Sırtında da bol [cübbesi] var. Gidip de hazır sünnet kıyafeti almamış, kendisi diktirmiş, çok yakışmış. Pantolon da güzel, her şey güzel. Baktım, "Şunun resmini çekin, herkes bir görsün." dedim.

Demek ki çocuğumuzu yetiştirebiliriz. O çocuk öyle yetişecek; öteki çocuk dansçı, göbek atıcı, çalgıcı, türkücü, o tarzda yetişecek. Çocuğumuza da mı hâkim olamayız?

Küçük çocuk, bizim sözümüze bakıyor; biz onu neye teşvik edersek [öyle yapıyor.] Bebek bile sen namaz kılarken gelir senin yanında seccadeye yatmaya çalışır, o da namaz kılıyormuş gibi onu yapmaya çalışır. Neyi görürse onu yapar. Sen karşısında sigara içersen, o da bir paketten bir sigara aşırıp bir kenarda yakıp içmeye çalışır. Büyükten ne görürse küçük onu yapar. Onun için, çocuklarımızı iyi yetiştirebiliriz.

Hanımımıza sözümüz geçer. "Çarşıya çık, çıkma. Şunu giy, giyme. Bunu al, alma. Şuraya git, gitme." diyebiliyoruz. Hanıma eğitimde bulunabiliriz. Çevremizdeki yakın arkadaşlarımızla sabahtan akşama konuşuyoruz, sohbetimiz oluyor; hakkı söyleriz, hayrı söyleriz. Günün belli saatlerinde bir şeyler okuruz, belli saatlerinde okuduğumuzu satarız. Hem öğrenmekten kazanırız, hem öğretmekten kazanırız.

Onun için, gününüzün belli saatlerinde bir şeyler okuyun, bir de öğrendiğinizi, bellediğinizi bir yerde anlatın. Alime susmak gerekmez. Bizim hepimiz konuşursak epeyce dinî bir propaganda olur, İslâm yayılır. Cahile de susmak yakışmaz, o da bilmediğini araştırsın, sorsun, öğrensin, cahillikten kurtulsun. Çünkü Allahu Teâlâ hazretleri cahilleri iki misli azaplandıracak, bir de cehaletten dolayı azarlayacak, azaplandıracak. Onun için, aman gözünüzü açın!

Lâ yenbeğî li'r-raculi en ye'müre bi'l-ma'rûfi ve yenhâ ani'l-münkeri hattâ yekûne fîhi hısâlun selâsün: refîkun bimâ ye'muru, refîkun bimâ yenhâ, âlimun fîmâ ye'muru, âlimün fîmâ yenhâ, adlün fîmâ yenhâ.

Deylemî, Enes radıyallahu anh'ten rivayet etmiş.

Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem hazretleri bu ikinci hadîs-i şerîfinde buyuruyor ki;

"Adama

kişiye emr-i mâruf nehy-i münkeri şu üç noktada, şu vasıflara sahip olmadıkça yapmak uygun düşmez."

Emr-i mâruf yapacak, nehy-i münker yapacak. Ne demek?

Emr-i mâruf; yani iyilikleri, aklın ve şeriatin doğru düzgün iyi gördüğü şeyleri yaymaya, yaptırmaya çalışacak, propagandasını yapacak, reklamını yapacak, sözünü söyleyecek, teşvik edecek. Nehy-i münker; aklın ve şeriatin uygun görmediği kötü, çirkin, yakışıksız şeyleri yaptırmamaya çalışacak, engellemeye çalışacak, onun kötülüğünü söyleyecek.

Bu müslümanlara farzdır. Her müslüman emr-i mâruf nehy-i münker yapmakla muvazzaftır, Allah'ın emrettiği bir vazifedir, boynumuzun borcudur. Ama bunu yapacak insanda üç tane sıfat toplanmış olmalı, o işi yapacak insan şu vasıfta olmalı:

Bir; refîkun bimâ ye'muru, refîkun bimâ yenhâ. "Emrettiği şeyde, nehyettiği şeyde, 'yapın' dediği şeyde, 'yapma' dediği şeyde rıfk sahibi olacak, yani yumuşak yumuşak yapacak."

Eline sopa alıp kafasını kırarak, gözünü çıkartarak, pataklayarak, bacağını kırarak, sağını solunu çürüterek, morartarak olmaz. Tatlı tatlı, yumuşak yumuşak yapacak, bir.

İkincisi; âlimun fîmâ ye'muru, âlimun fîmâ yenhâ. "Söylediği sözü, 'yapma' dediği işi, konuyu bilen bir kimse olacak."

"Yapma" dediği zaman bir şeye dayanmalı, "yap" dediği bir esasa dayanmalı. Hangi esasa dayanmalı?

Ya âyete dayanmalı, ya hadise dayanmalı, dinimizin bir emrine uygun düşmeli.

Mesela duyuyoruz; müslümanlar musafaha yapıyor, öbür taraftan bazı ham insanlar, görmemişler kızıyor:

"Niye musafaha yapıyorsun? Yapma!"

"Canım, musafaha yapmak sevap kazandırıyor, günahların dökülmesine sebep oluyor. Peygamber Efendimiz'in hadîs-i şerîfinde var, ondan yapıyorum."

"Başına sarık sarma!"

"Peki niye sarmayayım?

Sarık sarmak Efendimiz'in hadîs-i şerîflerinde tavsiye edilmiş. Sarık sardığı zaman sevabı çok. İnsan meleklere benziyor, meleklerin alâmeti ve kıyafeti olmuş oluyor. Onun için sarıyorum."

Namazdan sonra -mesela- kalkıyor, gidiyor.

Acelen ne?

"Gidiyorum."

Dua etsene!

"Niye dua edecekmişim?"

Peygamber Efendimiz tavsiye etmiş. Diyor ki; "İnsan bu ibadeti yaptıktan sonra arkasından da dua etmedi mi, ücretini almadan giden işçi gibi olur." Yani onun bir sevabı, ücreti var. Allah'tan iste, fırsat fırsattır, sevapları kazan. "Gitme kardeşim, otur, dua da yap." diyorsun, bir şeye dayanıyorsun.

"Yap" dediğin şeyde, "yapma" dediğin şeyde dinî bir esasa dayalı olacak, bilgin olacak, söylediğin şey yanlış olmayacak.

"Kafanı açsan da olur, kafanı açıver."

"Neye göre açayım? Selâhiyetim, hakkım var mı? Yok ki, açamam!"

"Hocam, müsaade edin, bizim küçük daha küçüktür, zavallıcık sabah namazına kalkmasın. Sen söylemişsin, sabah namazına kalkıyor. Söyle de kalkmasın."

Estağfirullah! Allah "Namaza kalkın." diyor, emrediyor, müezzin camiden hayya ale's-salâh diye bağırıyor, "Bizim çocuğun sıhhati bozulmasın." diye kadın benden "Söyle de kalkmasın, uyusun." diye [onu] istiyor. O arada uyku doğru değil, uykunun zamanı var. Uykuyu sen akşam yatsıdan sonra uyut, çocuğa televizyon seyrettirme... Televizyonu seyrettiriyor, sabah namazına kalkmak istemiyor.

"Ezanları hoparlörle okumasınlar."

Niye?

"Sabahleyin uykumuz kaçıyor."

O uyku zamanı değil ki; kaçsın, nereye giderse gitsin!

"Bu kadar bağırmak olur mu?"

Niye olmasın? Ezan duyulacak, davettir; duyan kimse de camiye gelecek.

Muhterem kardeşlerim!

Emrettiğimiz şeyi, delilini, mesnedini bileceğiz; yasakladığımız şeyi, delilini, mesnedini bileceğiz.

Suudi Arabistan'a gittiğim zaman... Tabii oranın mezhebi Hanbelî, ayrıca oraya Şâfî mezhebinden, Mâlikî mezhebinden, dünyanın her yerinden insanlar geliyor. es-Selâmu aleyküm ve rahmetullah, es-selâmu aleyküm ve rahmetullah, imam öyle selam verirken ben de onunla selam veriyorum. Yanımdaki yakama yapışıyor;

"Niye imamla beraber selam verdin?"

"İmama uymak lazım da ondan!"

"Hayır, imam iki tarafa selam verecek, sen ondan sonra bu tarafa bu tarafa selam vereceksin."

"Ben Hanefî mezhebindenim, Türküm, Türkiye'den geldim. Benim imamlarım, müçtehitlerim, fıkıh alimlerim, büyüklerim bu meseleyi böyle bize öğrettiler. İşte hadîs-i şerîf, işte şu, işte şu..." dersen yakanı bırakıyor. Cahil adam... Demezsen bu sefer seni sanıyor ki dini iyi bilmeyen bir kimse, yanlış iş yapıyor.

Neden?

Kendisinin bilgisi az. Kendisinin bilgisi az olduğundan, o konudaki hadisleri bilmediğinden bize haksız çıkış yapıyor.

Rüknü Yemânî'ye geliyoruz... Hacer-i Esved köşesi var, Irak köşesi var, Rüknü Şâmî var, Şam tarafı köşesi var, Yemen tarafı köşesi var. Kâbe-i Müşerrefe'yi tavaf ederken, dönerken Rüknü Yemânî'ye geldiğin zaman, yani biraz daha yürüdün mü Hâcer-i Esved köşesine geleceğin yerde bizim arkadaşlardan bir tanesi -ben söylemiştim, kendisine hadis okumuştum- gitmiş, orayı öpmüş. Rüknü Yemânî'yi öpmüş. Hemen Araplar, oradaki vazifeliler başına gelmişler; hâzâ harâm lâ tef'al. "Yapma, haram, yasak!" demiş. Lâ. "Haram değil." Hâzihî sünneh. "Bu sünnettir. Peygamber Efendimiz böyle yaptı." demiş. Adam bilmiyor; Kâbe'nin orasında vazifelendirilmiş, oturtulmuş...

Ben orayı hadîs-i şerîfte, Peygamber Efendimiz öpmüş diye okudum, ben de öptüm. Geldi yanıma yanaştı, diyor ki;

"Bu öpmek olmaz."

Dedim ki;

"Kardeşim, bak sizin kitaplarınızda Neylü'l-evtâr isimli sizin alimlerinizin yazmış olduğu kitapta bu böyle yazıyor. Sizin mezhebinizde de bu böyle. Ama sen bilmiyorsun. Bilmediğin şeye karışıyorsun, başkasını yanlış yaptı sanıyorsun.

Muhterem kardeşlerim!

Hele hele böyle çeşitli görüşlerdeki müslümanların geldikleri hac gibi, umre gibi yerlerde insanın artık müdahale edeceği konuyu bilmesi lazım.

Bilmezse ne olur?

Gülünç duruma düşer, yanlış iş yapar, haksız yere çıkış yapmış olur.

Emr-i mâruf nehy-i münker yapacak insanın konuyu bilmesi lazım. Konuştuğu konuyu bilmesi lazım.

Ben orada çok şiddetli bir şekilde her dinî işin mesnedini öğrenmemiz, öğretmemiz gerektiğini hissettim. Yani bana kalsa, -tecrübeme dayanarak- şimdi ilâhiyat fakültelerinde, imam-hatip okullarında çocuklara her şeyi mesnediyle öğreteceğim. Diyeceğim ki;

"Öğle namazını, ikindiyi kılıyorsun. Niye?"

Allahu Teâlâ hazretleri Kur'ân-ı Kerîm'de;

İnne's-salâte kânet ale'l-mü'minîne kitâben mevkûtâ buyurdu, ondan.

"Ramazan orucunu tutuyorsun. Niye?"

Yâ eyyühe'llezîne âmenû kütibe aleykümü's-siyâmu kemâ kütibe ale'llezîne min kabliküm le-alleküm tettekûn.

Şunu yapıyorsun, şu sebepten; bunu yapıyorsun, bu sebepten; delilleriyle öğretmeliyiz ki çocuk mesnedini bilsin. Hem de sevabı çok olur. Taklit olmaz, tahkîke ermiş olur.

Emr-i mâruf nehy-i münker konusunu bilecek. Emr-i mâruf nehy-i münker yaptığı insana da şefkatli, merhametli olacak. Kızgın olmayacak, sert olmayacak. Onu severek, okşayarak, gönlünü yaparak konuyu öğretmeye çalışacak. Çünkü sertlikten bir şey hâsıl olmaz. Bir şey hâsıl olur; düşmanlık hâsıl olur, kırgınlık hâsıl olur, zıtlık hâsıl olur. Yumuşak söyleyecek.

Önce kendisini sevdirecek. es-Selâmu aleyküm diyecek. Tabii mecburen aleyküm selam der. "Nasılsın kardeşim?" diyecek. "Teşekkür ederim, sen nasılsın?" der. "Allah ömürler versin. Maşaallah, çok beğendim..." Onun o andaki güzel durumunu anlatırsınız. Mesela; "Ne güzel, ne mutlu kardeşim; genç yaşında camiye gelmişsin, namazı cemaatle kıldın, Allah kabul etsin. Biz böyle yaşlandık, ilk başlarda yapamayanlar ne kadar büyük kayıpta oluyorlar, sen işte genç yaşta başlamışsın..." Şimdi bunların hepsi güzel güzel, güzel güzel, yumuşak yumuşak... "Ama işte bak, namazda secde ederken ayaklarını havaya kaldırmayacaksın. Kaldırmak olmaz. Onu da öyle yapıver, olur mu arslan kardeşim?" deyince o zaman olur. Ama ilk başta; "Hey! Ne yapıyorsun? Ayağını ne kaldırdın! Gitti namazın! Çık dışarı!" dersen, o olmaz. Yani yumuşak olacak.

Üçüncüsü neymiş?

Adlün fîmâ ye'muru, adlün fîmâ yenhâ. "Söylediği, nehyettiği şeyde adaletli olacak, adalet duygusuyla hareket edecek. Haksızlık yapmayacak, yerli yerinde yapacak, yersiz yapmayacak."

Bir insana "Şunu yapma!" diyorsun, hakkın var mı?

Yapması lazım.

Veyahut bir şeyi "yap" diyorsun;

"Git, elmayı kopar."

Elma senin mi?

Değil.

Sen "Başkasının elmasını kopar." diye bu adama niye söylüyorsun?

Adalete uymuyor ki...

Söylediği şeyin adalete de uygun olması lazım.

Emr-i mâruf nehy-i münker hülâseten, özet olarak söylemek gerekirse; hepimizin boynunda bir vazife. Yalnız bunu yaparken üç tane sıfata sahip olmalıymışız:

Bir; yumuşak huylu olacağız, güleç yüzlü olacağız, yumuşak yumuşak yapacağız.

İkincisi; konuştuğumuz konuyu bileceğiz. Bilmediğimiz konuda yanlış şey söyleriz, yanlış şeyi yasaklarız.

Üçüncüsü de; insaflı, adaletli olacağız, haksızlık yapmayacağız, doğruyu söyleyeceğiz.

Allah hepimizi mücahit, gayretli, konuşkan, çalışkan müslüman eylesin. Ama adaletli, yumuşakbaşlı, bilgili eylesin.

Üçüncü hadîs-i şerîf:

Lâ yenbeğî li-müslimin en yüzille nefsehû. Kîle: ve keyfe yüzillü nefsehû? Kâle: yetearradu mine'l-belâi li-mâ lâ yutîku.

Bu hadîs-i şerîf sağlam kaynaklarda, Tirmizî'de, İbn Mâce'de var. Huzeyfe, Ebû Said ve İbn Ömer radıyallahu anhüm'den rivayet edilmiş.

Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem buyurmuş ki;

"Müslümana kendi kendisini, kendi nefsini horlamak, horlatmak yakışık almaz."

Hor ve zelil duruma, ayaklar altına düşürmek, çamurlara batırmak, kendisini hor etmek, zelil etmek müslümana yakışmaz.

Demişler ki;

"Müslüman kendisini nasıl hor zelil edebilir? Bundan kastın ne, yâ Resûlallah?" gibi sormuşlar.

Diyor ki;

Yetearradu mine'l-belâi li-mâ lâ yutîku. "Tâkat getiremeyeceği belalara kendisini atar. O belalara attığı için sıkıntılara düşer, hor duruma düşer."

Müslümanın izzeti var. Mesela diyelim ki; sokakta gidiyorsun, külhan beyinin birisi geldi geçerken sana bir omuz attı. Ondan sonra da bıyığını burdu, pis pis sırıttı; "Vay sen misin bana böyle yapan! Ben senin canına okurum!"

Ne olacak?

Onun yanına gideceksin, sen ona bir yumruk atacaksın, o sana bir yumruk atacak, sen onun bacağına dalacaksın, o senin bacağına dalacak, toza toprağa bulanacaksınız.

Senin sakalın var, hacılığın hocalığın var, ayıptır. Birisi görecek, diyecek ki;

"Ya bu cahil serseriye sen niye uydun?"

Yakışık almaz.

Müslüman düşünecek, diyecek ki; "Ben müslümanım. Ben izzetli, şerefli, Allah'ın dindar bir kuluyum, bana bu yakışmaz. Omuz vurdu. Vursun, belasını Allah versin." Yürüyüp gidecek. Yani cahile uymayacak.

Bizim Anadolu'da bir söz vardır:

"Köpekle dalaşmaktan çalıyı dolaşmak daha hayırlıdır."

Çalının öbür tarafına dolaşırsın, köpekle dalaşmazsın. Yani değmez.

Bizim de şahsen hayatımızda aleyhimize söz söyleyenler oluyor. Herkesin düşmanı oluyor. Ama insan onu da kolay hazmedemiyor, sonradan sonraya yavaş yavaş... Peygamber Efendimiz'e de muârız olanlar olmuş, Kur'ân-ı Kerîm'e de karşı çıkanlar olmuş. Hatta Ankara'daki bir hoca kardeşimizin dediği gibi; bu insanlar öyle edepsiz ki Allah'a bile dil uzatmışlar, neler söylemişler... O bakımdan bunları düşününce -peygamberler hep sıkıntılar çekmişler- insana biraz [hafif] geliyor. Ama haksız şeyler söylüyor. Hadi ben de ona karşılık vereyim. Diyorlar ki;

"Hocam, karşılık verme, bu edepsiz."

Çirkefe, çamura, pis suya bir taş atarsın, sıçrar, gelir üstüne yapışır, beyaz elbisen kirlenir.

Ne yapacaksın?

En iyisi uymayacaksın; çalıyı dolanacaksın, köpekle dalaşmayacaksın.

O bakımdan, müslüman kendisinin izzetini bilecek.

İzzet, şeref, yücelik, haysiyet kimindir?

Müslümanındır.

Müslüman kendi mevkiine uygun asil davranacak. Gidip kâfirle cihat etmek var da edepsizle, seviyesizle onun seviyesine inmek yok. Belalara kendisini atmak yok. Kendisine uygun olmayacak durumlara kendisini düşüremez. Kendisinin izzetini şerefini düşünerek vakur olması lazım geliyor. Siz bu izzeti hissedin, ona göre [hareket edin.]

Hz. Ömer radıyallahu anh'ın -Allah cümlemizi şefaatine erdirsin.- bir hikâyesi var:

Kudüs'ü müslüman mücahitler kuşatmışlar, Kudüslüler'i pes ettirmişler. Kudüs'ün ilgilileri diyolar ki;

"Tamam, şehri teslim edeceğiz. Ama sizin en büyüğünüz gelsin, ona teslim edeceğiz."

Komutan Medine-i Münevvere'ye haber göndermiş. Medine-i Münevvere'den Hz. Ömer yanında kölesi, geliyor. Ne muhafız alayı, ne tantanalı şeyler... "Ya Allah!" demiş, bir tane deveyle Medine-i Münevvere'den kölesiyle beraber iki kişi yola çıkıyorlar. Deve iki tane değil, bir tane; biraz Hz. Ömer biniyor, köle yürüyor, biraz köle biniyor, Hz. Ömer yürüyor. Nöbetleşe, "Ben halifeyim, hep ben [bineceğim,] sen yürü." demiyor. "Ben efendiyim, sen kölesin." demiyor. "Etrafımızda büyük, tantanalı bir muhafız alayı olması gerekli." dememiş. Koca İslâm devletinin halifesi öyle iki kişi Kudüs'e kadar gelmişler.

Ne mesafe?

Çok büyük mesafe. Buradan Adana gibi, buradan Antep gibi mesafeye deveyle "Sen in, ben bineyim, sen bin, ben ineyim..." usûlü yürüyerek gitmişler.

En sonunda sıra köleye gelmiş, karşıda suyun öbür tarafında şehir ahâlisi "Halife geliyor!" diye kim bilir ne düşünüyorlar... Karşıdan iki kişi düşe kalka geliyorlar. Bakmışlar, biri dizgini almış, deveyi sürüyor, ötekisi yukarıda... Yukarıda olan köle, sıra ona gelmiş.

"Efendim ben ineyim, sen bin."

"Yok, sıra sende." demiş.

Adaletli ya... O yukarıda o aşağıda, suyun başına gelmişler. Hz. Ömer paçaları sıvamış, sudan geçecek. Şehri kuşatan ordunun komutan gelmiş, demiş ki;

"Yâ Ömer, bu bizim izzetimize biraz acayip oluyor. Şu paçalarını indir, izzet-i şerefimize dokunacak." gibi söz söyleyince Hz. Ömer onun göğsüne bir vurmuş, demiş ki;

"Bunu daha önce söyleseydin seni komutanlıktan azlederdim! Sen âyet-i kerîmeyi bilmiyor musun;

'İzzet ve şeref Allah'ındır, Resûlullah'ındır ve mü'minlerindir.'"

İzzet müslümanlarındır. Ufak tefek dünyevî gösterişlerle izzet olmaz. İnsanın müslüman olmaktan doğan öyle bir izzeti vardır ki; yalınayak gezse, suyu paçalarını sıvayıp da geçse, deveyi dizgininden tutup kölesini bindirip de yürüse o alçalmaz, daha yükselir...

Adaletini gösteriyor, merhametini gösteriyor, insana olan sevgisini saygısını gösteriyor. Tarihe şeref levhasıdır.

İzzeti elbisenin sırmasında aramayalım. İzzetin insanın içindeki ahlâkla, imanla olduğunu bilelim. Kendi izzetimize uygun tarzda asil davranmayı, vakur davranmayı daima prensip edinelim.

Lâ yentekısu ehadüküm min salâtihî şey'en illâ etemmeha'llâhu min subhatihî.

Ahmed b. Hanbel rahmetullâhi aleyh'ten.

Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem buyurmuş ki;

"Sizden bir kimsenin kıldığı namazların farzından bir eksiklik olursa, o zaman Allah o eksikliği nafile namazlarından tamamlar."

Yarın rûz-ı mahşerde insanoğlu hesaba çekilecek. İlk hesabı namazından olacak; "Namazını kıldın mı, kılmadın mı?" diye. Bu namaz çok önemlidir. Çünkü namaz, günün belirli saatlerinde bizi Rabbimiz'in huzuruna çıkartıp, dünya işlerinden sıyırıp iyi müslüman olmamızı sağlıyor. Namaz günde beş vakit mânevî bakımdan yıkanma gibidir.

Gece bekçilerinin elinde bir anahtar olur, bir de fabrikanın muhtelif yerlerinde o anahtarın sokulup da kurulabileceği saatler olur. Bekçi belli saatlerde o saatin başına gidecek, çevirecek, öteki tarafa gidecek. Buradan anlaşılır ki bekçi vazifesini yaparken ihmalde bulunmamış, fabrikanın istenilen her köşesini de dolaşmış. O kurmadan o anlaşılır. Aksi takdirde orayı kurmamışsa; "Sen bekçiliğini iyi yapmamışsın, fabrikanın bu tarafını dolaşmamışsın." derler; o belli yerdeki saatler, kurmalar onu gösterir.

Bizim bu namazlarımız da bizi belli zamanlarda vazifeyi yapmaya bağlayan ibadetlerdir, çok kıymetlidir. Günün kritik zamanlarında Rabbimiz'in huzuruna çıkıp O'na kul olduğumuzu arz ediyoruz; secde ediyoruz, söz veriyoruz, tesbih ediyoruz, hamd ediyoruz, ondan sonra işe başlıyoruz. Sabahleyin yataktan kalkınca bir sabah namazı kılıyoruz, günün evvelinde Rabbimiz'e kulluğumuzu hatırlıyoruz, güne öyle başlıyoruz, ne güzel... Öğlenin ortasında bir namaz kılıyoruz, hatırlıyoruz. İkindide tam böyle bir namaz kılıyoruz, hatırlıyoruz. Akşam eve gelince bir hatırlıyoruz. Yatarken bir hatırlıyoruz... Vakitleri ne kadar da güzel olmuş, ne kadar kritik önemli zamanlara denk gelmiş. Elhamdülillah, bize böyle güzel ibadetlerini nasip eden Allah'a hamd ü senâlar olsun. Namazın tadına doyum olmaz, her bakımdan güzel, her hâli hoştur.

Eğer bir insanın namazlarda eksikliği olursa, hatası vardır, kusuru vardır, eksiği vardır; rûz-ı mahşerde hesabı görülürken ne olacak?

Kıldığı öteki nafile namazlardan, sünnetlerden o farz namaz tamamlanacak. "Bak, burada bir eksiklik, çürüklük olmuş; ama şuradan hadi [tamamlayalım.]" diye melekler onu tamamlayacaklar. Allahu Teâlâ hazretlerinin emri böyle.

Onun için, biz farzlardan ayrı sünnetler kılıyoruz, sünnetlerden ayrı sevaplı namazlar kılıyoruz. Bunların her birinin ayrıca faydası, sevabı, güzelliği, kazancı var. Beş vaktimize beş vakit katıyoruz ki o sevaplara nâil olalım.

Bazıları diyorlar ki;

"Hocam, farz namaz borcu olan bu sevaplı namazları kılmamalı, farzını ödemeliymiş."

Hayır, o bizim mezhebimiz değil. Bizim mezhebimizde kendisi farzları ayrıca ödeyecek, bu sevaplı sünnetleri kılacak ki farzları zaten kaçırması bir kabahatti, o kabahatini örtmek için bu sefer başka sevaplı şeyleri kaçırıp ikinci bir kabahat yapmasın. Onu ayrı ödeyecek, bunlardan eksiltmeyecek.

Namazlarımıza dikkat edelim. Çocuklarımıza namazı sevdirelim. Namazı angarya gibi kılmayalım. Bilelim ki Rabbimiz'in huzuruna çıkmaktır, miraçtır, sevabı çoktur, şerefi çoktur, faydası çoktur, vazifemizdir. Peygamber Efendimiz'in en sevdiği ibadettir. Kurretu aynî fi's-salâh buyurmuş. Ve namaz, en ileri evliyâullahın en çok meşgul olduğu şeydir. O bakımdan, namazı sevmeye kendinizi alıştırın. Namazı sevememişseniz eksiğiniz olduğunu bilin.

Lâ yensarif hattâ yesmaa savten ev yecide rîhan.

Bu Buhârî'de, Müslim'de, Ebû Dâvud'da, Ahmed b. Hanbel'de ve diğer kaynaklarda olan bir hadîs-i şerîftir.

Bir râvi Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem Efendimiz'e şikâyet etmiş, demiş ki;

"Adamın birisi namaz esnasında öyle geliyor ki, hayalinden öyle hissediyor ki sanki namazda abdesti kaçtı."

"Galiba abdestimi kaçırdım." gibi geliyor. "Yellendim" sanıyor, arkasından yani büyük abdest yerinden sanki bir hava çıkmış gibi sanıveriyor. Oturma yerinde bir kıpırtı oluyor, "Eyvah! Abdestim kaçtı!" sanıyor.

Birisi bundan şikâyet etmiş, Peygamber Efendimiz'e gelmiş... Belki kendisi ama Peygamber Efendimiz'e kibar soruyor. Kibar insanlar, hepsi edep öğreneceğimiz numune insanlar.

"Adamın birisi yâ Resûlallah..." diyor...

Siz de böyle sorabilirsiniz. Dobra dobra "ben böyleyim" demek de olur; ama bu güzel bir yol.

"Adamın birisi, namaz esnasında hayaline geliyor ki abdesti kaçtı, sanıyor ki galiba bozuldu, galiba yellendi, kıpırtı oldu, bir şey oldu, kaçtı gibi... Ne yapması lazım?"

Peygamber Efendimiz ona buyurmuş ki;

Lâ yensarif. "Namazı bırakıp gitmesin." Hattâ yesmaa savten ev yecide rîhan. "Bir ses duymadıkça."

Yani yellenme sesli olur; sesi duyulursa tamam, sesi çıktı, namaz bozuldu. Veyahut kokusu duyulursa... Orada bir kıpırtı oldu, bir de çirkin koku yayıldı; tamam, abdestin kaçtı. Ama koku da yok ses de yok, bir kıpırdadı, galiba kaçtı gibi... Yok, işte o vesvesedir. O vesveseye itibar yok.

Özel bir şeytan varmış ki insanları abdestlerinde tereddüde sevk edermiş. Diyor ki Peygamber Efendimiz; "Şeytan o makatındaki kıllarla oynar. Orada bir kıpırtı olur, 'galiba bir şey kaçtı' sanıverir."

Ekseriya gençlerde olur. Mel'un şeytan gençlere musallat olur; namazı abdesti bıraktırmak için öyle yapar. Vazifeli yani mesleği bu olan ayrı bir şeytan varmış.

Onun için, kesin olarak bozulduğu anlaşılmadıkça bozulmamıştır, namaza devam.

"Ama biraz kıpırdadı gibi oldu, ya bozulduysa?"

'Ya bozulduysa'ya kapı kapalı, Peygamber Efendimiz o kapıyı kapatıyor, ben değil. Peygamber Efendimiz diyor ki;

"Yok öyle şey! Namazdan ayrılma!"

Ne zaman?

Ancak kokusunu duyduysan veya sesini duyduysan, abdestin kaçmış, yellenmişin, o zaman namazdan çık. Ama öyle değilse ayrılamazsın, ayrılmaman gerekir.

O vesveseye pirim vermeyeceksin. Şeytanı sevindirmeyeceksin. Orada duracaksın. "Şeytana inat" diyelim, şeytana kapılmamak için duracaksın; "Hayır, abdestim bozulmadı; çünkü koku duymadım, ses duymadım, abdestim devam ediyor." diyeceksin.

"Hocam, alıverse daha iyi değil mi? Böyle yapacağına gitsin, hazır alıversin?"

Yok, vesvesenin kapısı bir açıldı mı kardeşlerim, insanı bezdirir, bıktırır, abdest alamaz duruma getirir, namaz kılamaz duruma getirir. Gider abdest alır, gelir namaza durur, yine kıpırdar. "Tüh be! Yine kaçtı galiba!" yallah...

Ne oluyor?

Bir defa gider, bir daha gider, bir daha gider, bir daha gider...

Birisi öyle yapmış da Peygamber Efendimiz sormuş:

"Ne oluyor?"

"Sanıyorum ki yâ Resûlallah, namaza durunca abdestim kaçtı."

"Yok" demiş, ona da söylemiş; "Öyle şey yok. Kaçtığına dair kesin ses veya koku duyulmadıkça öyle şey yok."

Ben de bir ara lisedeyken tutuldum, onun için canlı canlı anlatıyorum. Lisedeyken öyle bir oldu, abdestte titizlenmeye başladım. Küçük abdestim sanki daha bitmedi, sanki daha var, biraz daha yaşlık var gibi... Namazdan evvel abdest almaya kalkıyorum; benden sonrakiler abdest alıyor, ben hâlâ alamıyorum. Benden sonrakiler sünnet kılıyor, ben hâlâ alamıyorum. Farza duruyorlar, ben hâlâ alamıyorum. Farzı bitiriyorlar, ben hâlâ alamıyorum. İllallah, bir saat iki saat geçiyor... Bu bir hastalık, bir hastalık başlangıcı.

Sakın vesveseye pirim vermeyin. Şeytana yüz vermeyin, o kapıyı açmayın.

Dinimizde, fıkıhta bir kâide var:

Abdestin alındığı kesin olarak biliniyor mu?

Biliniyor. "Abdest aldım, almıştım."

Bozulduğu kesin mi, tereddütlü mü?

Tereddütlü.

Tereddüt ile kesin olan şey kalkmaz. Binâenaleyh abdestin var.

"Ya öyle olduysa?"

Öyle ihtimalle, vesveseyle olmuyor. Dinimizde kesinlik vardır, fıkhımız bu işi böyle [bağlamış.] Tabii dinleyenler bunu biz söylesek belki itimat ederdi belki itimat etmezdi; ama Peygamber Efendimiz söylüyor. "Hayır, namazdan ayrılma, ancak kesin olarak koku duyunca veya ses duyunca o zaman bozulduğu belli olmuştur." diye o zaman ayrılabileceğini söylüyor.

Bu kâideyi unutmayın, şeytana hiç yüz vermeyin. Kesin durun, sağlam durun, sizinle oynayamasın. Sonra kedinin yumakla oynadığı gibi oynar... Vakit geçer, namaz kılamazsınız.

Nihayet sonuncu hadîs-i şerîfi okuyalım:

Lâ yunkau bevlün fî tastin fi'l-beyti fe-inne'l-melâikete lâ tedhulu beyten fîhi bevlün munkaun ve lâ yebüvlenne fî muğteselin.

Bu hadîs-i şerîf de idrar yapmakla ilgili. Peygamber Efendimiz buyurmuş ki;

"Bir evde bir tas, kap içine idrar yapılmasın. Çünkü melekler içinde bir tarafa biriktirilmiş bir idrar bulunan eve girmez."

Çünkü pis, o evde durdukça, kapta durdukça melek oraya giremez. Kokusu olur, yayılır, keskin keskin kokar, melek gelmez.

Onun için, dedelerimiz bu hadislere dayanarak bu işi ne yapmışlar?

Tabii o zaman evler ne güzeldi, bahçeliydi, bahçenin kenarlarında çiçekler vardı, yollar vardı, bir köşesinde evden uzakta ayakyolu, abdest bozma yeri vardı. Ne güzel orada insan hiç kimsenin görmediği bir yerde hem de evden de uzakta dururdu... Evin içi tertemiz olurdu ve böylece melek de girerdi, her şey girerdi.

Muhterem kardeşlerim!

Bu hadisten anlıyoruz ki, evin içinde idrar birikinti halde bulundu mu melekler girmiyor.

Başka?

Köpek oldu mu girmez.

Bizim kaldığımız yerde komşuya baktım, uzun saçlı bir köpek edinmiş, mahallenin bütün çocukları gelmiş seyrine bakıyorlar. "Aman ne güzel süs köpeği..." Gözleri görünmüyor, saçları gözlerinin üstüne dökülüyor, küçük bir köpek.

Evde köpek oldu mu oraya melek girmiyor.

Ama Almanlar, Fransızlar, İngilizler hep evlerinde köpek besliyorlar. Kucağına alır, yatağına yatırır, simidini ısıttırır, kaşığından bir ona verir, bir kendisi yer... Onlar gâvur, onlar bize benzemez. Bizim evimizde köpek bulunmayacak.

Kedi?

Peygamber Efendimiz'in tavsiyeleri açık, ortada. Peygamber Efendimiz kediyi severdi. Köpeğe müsaade yok. Kedi olabilir.

Sonra, içinde resim, sûret olan eve melek girmez.

Şimdi anlaşıldı mı bizim evlerin çoğundaki dırdırın, vırvının, gırgırın sebebi?

Anlaşıldı. Çünkü bizim evlerin her tarafı tepeden tırnağa sûret doludur. Allah etmesin, bizim kardeşlerimizin artık şerbetlendi, alıştı, herkes alıştı; evde hem mücessem sûret hem musaddah sûret, yani hem resim hem heykel müslümanların evlerinde her yerde vardır. Bahçede vardır; kartaldır, arslandır, tilkidir, geyiktir... Evin içinde vardır.

Hacı efendinin evine girersin, duvarda çok güzel bir halı, şırıl şırıl sular akıyor, geyikler başında, tüller giymiş çıplak kadınlar oralarda... O ne hayal ediyorsa oraya koymuş. Bu eve melek girmez; resim var. Duvarlara asmış. Olmaz. "Bu benim babamdır." Sarıklı cübbeli resmini duvara asmış. Olmaz. Veyahut kumbara şeklinde veyahut kartal veyahut kaplumbağa şeklinde veya köpek şeklinde veya burnu kesik domuz şeklinde... Melek girmez.

Sûret olan eve melek girmez. Köpek olan eve melek girmez. Bir de; "Kap içinde idrar birikintisi bulunan eve melek girmez." diyor.

Ne yapacağız?

Tabii şimdi yüznumaralar evlerimizin içinde. Apartman daireleri olduğu için herkesin evinin içinde... Artık ne olacak, bilmiyoruz. Yani melek eve mi girmez, yoksa yüznumaranın karşısındaki salona gelir mi gelmez mi, odaya gelir mi gelmez mi, ayrı duvarlıdır filan diye... İnşaallah geliyordur. Geliyorsa kurtuluruz. Ama gelmiyorsa bizim tesbihlerden feyiz alamamamız, ileriye gidemememiz, nasihatlerin kulağımıza girmemesi, Allah'ın yolunda yürüyemememiz, şeytanın vesvesesinden kurtulamamamız, çeşit çeşit mânevî hastalıkların sebebi bak nasıl ortaya çıkıyor.

Onun için, aman evlerimizi temiz tutalım, pak tutalım. Bunun çaresine mümkün olduğu kadar bakalım.

Allah yardımcımız olsun.

Tabii artık ekseriyet apartmanda oturduğundan yüznumarası dışarıda olan ev çok azaldı. Temenni ederiz ki kapısı ayrı olduğundan, ayrı bir bölme olduğundan oraya melek girmiyorsa bile öbür odalara inşaallah giriyordur.

Biz evimizin bir odasını mescit yapalım. Bir kurnazlık, çare: Evimizin bir odasını mescit yapalım, ibadet yeri yapalım, orada halılar [seccadeler] bulunsun.İşte dört duvarı ayrı bir oda, mescit burası; namazları orada kılarız, camiye gelmeden sünnetleri kılarız, daha sevaplı olan namazları kılarız. İnşaallah oraya melek gelir. Kur'an okuruz, çoluk çocuğumuzu oraya toplaşırız, akşamları bazı dinî konular okuruz.

Muhterem kardeşlerim!

Bakın, şimdi bu sözün arkasından aklıma hemen geliverdi:

Evimizde yatak odası var, yemek odası var, oturma odası var, yemek pişirme mutfağı var, şunu var bunu var... Halbuki hadislerde de geçiyor; bir namaz kılmaya odası yok, ona tahsis edilmiş bir oda yok. Müslümanın asıl öyle olması lazım değil mi?

Bundan sonra bence bir odaya "misafir odası" demeyelim, "mescit" diyelim, "evimizin mescidi" diyelim. Oraya, duvara da asalım. Hem oraya giren mescidin âdâbına uygun olmayan iş yapmasın, hem de evimizin orası mescit olsun. "Yâ melâike-i kirâm, [burası] mescit, buraya buyurun. [Orası] yüznumara, orası size yakışmaz..." Onu ayıralım inşaallah.

Ama sûret bulundurmamamız lazım. Sûret bulundurmamak için de çok gayret etmemiz gerekiyor. Resimler kitaplardan geliyor, gazetelerden geliyor, mecmualardan geliyor; artık onu meydanda bulundurmamak lazım. Resmin mücessem yani heykel tarzında olanı daha günahtır; onları hiç bulundurmamaya dikkat etmeli. Açıkta bulundurmamalı. Yani meydana duvara asılmış bir tarzda resim bulundurmamaya dikkat etmeli; sevaba ermek için, Peygamber Efendimiz'in tavsiyelerine uygun olması için, muhterem kardeşlerim!

Bir hadîs-i şerîf daha var, ondan sonra başka harfe geçiyor:

Lâ yenkihu'l-muhrimu ve lâ yünkihu ve lâ yahtubu.

"Bir adam ihramlıyken evlenmez, nikâhlanmaz. Ve bir kadın da istenmez."

"O hacdır, artık evlenme nikâh zamanı değildir. İhramı bitsin, haccı bitsin, o kadar sabretsin artık, hac vazifeleri bittikten sonra o işleri yapabilir." diyor Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem hazretleri.

İnsan hacca niyet ettiği zaman mikât denilen belirli mukaddes mıntıkanın hududuna geldiğinden itibaren dikişli elbise giyemez, -birtakım yasaklar başlıyor- hanımı bile olsa yanında hanımıyla ailevî münasebetleri olmaz, koku sürünemez, tıraş olamaz vesaire... İşte bu hâle, bu duruma geçmeye ihramlı olmak, yani "yasaklı bölgeye girmek, yasaklı olmak, bazı şeyleri yapamaz duruma gelmek" mânasına ihramlılık hâli deniliyor. Bu kimseye muhrim deniliyor.

Bu kimse dikişli elbise giyemediği için üstüne bir örtü alıyor, altına bir örtü alıyor, ona sarılıyor, peştamal ve omzuna bir şey alıyor, öyle gidiyor. Bunun Türkçe'de adı ihram olmuş, yani üstüne alınan örtülerin adı ihram diye adlandırılmış. Aslında ihram demek, "hacının mukaddes mıntıkaya, yasakların başladığı mıntıkaya geldikten sonra haccın yasak olan şeylerini yapa[mayacağı] durumun başlaması hâli" demek.

Onun için, insan büründüğü bu elbiseleri ihram sanmasın. Bu elbiseyi çıkarttığı zaman, diyelim yıkanması icap etti, gusül alması icap etti, yıkanacak, banyoya girdi, omzundan bu örtüyü çıkarttı, ayağından da peştemali çıkarttı, gusül abdesti alacak. Eyvah, ihramı gitti mi?

Hayır, ihramlılık hâli bir haldir, tıraş oluncaya kadar devam edecek. Tıraş olduğu zaman çıkacak. Bu sadece ihramlı iken bürünülen bir örtüdür. Türkçe'de buna da ihram demişler, "ihrama almak" demişler. İstersen ona peştamal de, istersen izar de, başka bir şey diyebilirsin. Bu ihramı çıkarmakla insan ihramdan çıkmış olmuyor, vazifeleri bitirip tıraş olduktan sonra çıkmış oluyor. Bu arada onu da hatırlatalım.

Yapanlar bunu anladı da... Haccı yapanlar biraz bu meseleleri bilir. Haccı yapmayanlar da; "Hoca ne dedi?" diye şaşırmış olabilir.

Allah haccı yapmayan kardeşlerimize zenginlik versin. Kendilerine hac farz olsun. Ondan sonra makbul helal paralarla güzel mebrur haclar yapmak nasip eylesin. Oralarda o mukaddes yerlerde gezip, ibadetleri yapıp, günahları affettirip, sevapları kazanıp, cennetlik olup gelmeyi cümlemize nasip eylesin.

Fâtiha-ı şerîfe mea'l-Besmele.

Sayfa Başı